02-07-11

Wat is racisme en wat niet

Ik ben deze week getuige geweest van een staaltje van wat een buschauffeur zoal kan tegenkomen op zijn werk. Ik was er niet goed van... Ik hoop voor de man in kwestie dat dat geen dagekijkse kost is. Het heeft te maken met racisme, maar niet op de manier die je misschien zou denken. Het heeft ook te maken met hoofddoeken, maar ook niet zoals je zou kunnen verwachten.

Ik zat te wachten in het bushokje. Toen er een bus toekwam, ging een gehoofddoekte (of is dat behoofddoekt?) dame de chauffeur iets vragen. Wat, dat kon ik niet horen van waar ik zat. Ik zag wel dat de chauffeur een beetje afgeleid was, omdat hij net door zijn venster een babbeltje aan het maken was met de chauffeur van een tweede bus, die parallel met de zijne haltgehouden had, op het volgende busperron. Ik zie ze dat wel vaker doen. Logisch, die mensen willen ook al wel eens met hun collega's babbelen. Misschien heeft hij daarom maar met een half oor geluisterd naar de vraag of misschien was zijn antwoord niet helemaal wat het had moeten zijn? Geen idee.

Toen de dame terug uit de bus stapte, werd ze aangesproken door een andere gehoofddoekte dame, die naast mij in het hokje zat. Kenden ze elkaar, hoorden ze samen? Geen idee. Ik had de indruk dat de dame naast mij aan de andere vroeg of ze het antwoord op haar vraag gekregen had. Ik ving iets op van c'est à cause des travaux (ja, heel veel travaux aan de gang tegenwoordig, en niet alleen in en rond Vilvoorde). Ik had wel de indruk dat de eerste dame niet helemaal tevreden was met het antwoord dat ze van de chauffeur gekregen had. En dat de andere zich daar druk in maakte.

Denk nu niet dat ik constant mensen lig af te luisteren, hé. Als je naast elkaar in een bushokje zit, vang je gewoon al wel eens wat op, ook als je niet aan het luistervinken bent. En als je er wat gevoelig voor bent, kan je ook veel opmaken uit lichaamstaal en klemtoon en zo, ook al wordt er iets gezegd in een taal die je niet kent.

En toen zat plots het spel op de molen. Blijkbaar besloot de dame naast mij zich met de zaak te gaan bemoeien. Ze stapte op haar beurt in de bus en begon een gesprek met de buschauffeur. Ik weet uiteraard niet wat er daar precies gezegd is. Feit is wel dat het volgende moment dat mens daar begint te roepen en te schelden op die man. Die leek dat eerder stoïcijns op te vatten: ik denk niet dat hij iets terugzei, hij liet ze gewoon razen. Toen ze daarop een paar passen achteruit zette, terug de bus uit, probeerde hij te deur te sluiten. Heeft hij misschien gedacht dat ze op haar terugweg was? Of was het zijn bedoeling een barrière op te werpen tussen hem en haar?

Ik denk in ieder geval niet dat wat volgde zijn bedoeling was. De madam bleef staan en stak dus tussen de deur. Toen schoot ze pas echt in een Noordafrikaanse colère. Iemand op de bus mengde zich in de discussie en probeerde rustig de dame te kalmeren. maar ze bleef maar roepen en tieren. Langs de andere kant van de deur, die ondertussen terug open was, probeerde de andere dame eveneens haar te kalmeren en haar van de bus af te krijgen.

Wat uiteindelijk lukte. De madam trok zich terug en nam haar plaats naast mij weer in. Wat ik eerlijk gezegd niet zo fijn vond... Ze liet een stroom woorden los tegen de andere. Een woord uit de woordenbrij herkende ik: racist. Na nog wat over en weer gepraat, liepen tenslotte beide dames samen weg. Ik opgelucht. Van agressieve mensen ben ik bang, ook als het alleen verbale agressie is. Verbale agressie kan op fysieke uitlopen voor je het weet. En bovendien kan je er ook als onschuldige omstaander heel makkelijk bij betrokken geraken. Eén blik die de woesteling niet aanstaat, kan al genoeg zijn.

Ik geef toe, omdat ik geen jota Arabisch, of was het Berbers of nog wat anders, versta én omdat een groot deel van wat er gebeurde zich op de bus, buiten mijn gehoorsbereik, afspeelde, heb ik geen flauw idee van wat er zich eigenlijk precies heeft voorgedaan tussen die chauffeur en die twee dames. maar ik kan me niet van de indruk ontdoen dat het hele gebeuren niet te maken had met racisme van de kant van de chauffeur, als wel met agressie van de kant van de tweede dame. Ik ga niet zeggen dat je nooit een nurkse chauffeur tegenkomt. maar over het algemeen is mijn ervaring dat als je die mensen vriendelijk om uitleg vraagt, dat je dan even vriendelijk uitleg krijgt. Zowel in het Nederlands, als in het Frans en zelfs in het Engels. En ook als je niet blank bent of als je een hoofddoek draagt of enig ander teken dat zegt dat je roots mogelijk elders liggen dan hier. Jong grut dat zonder deftig hun abonnement te laten zien de bus opstuift, wordt al wel eens teruggefloten maar ik heb niet de indruk dat dat op basis van kleur of herkomst is. Wel kan ik me voorstellen dat een chauffeur die richting Hofstade rijdt en een troepje allochtone jongeren op zich af ziet komen, zijn hart vasthoudt. Maar daar hebben ze dan ook alle reden toe, gezien de precedenten op dat vlak.

Gelukkig is de ene gehoofddoekte dame de andere niet. Wat een verschil bijvoorbeeld maakte het supervriendelijke jonge meisje, ook met hoofddoek, die me korte tijd later met een stralende glimlach vroeg of ik haar kon zeggen of een bepaalde bus al gepasseerd was. Ik kon haar niet helpen, maar haar mooie, fijne lach was een hele verademing na het verbale geweld van die andere hoofddoekdraagster. Dat zij me aansprak in perfect Nederlands maakt niet eens iets uit. Had ze Frans gesproken, ik had haar even vriendelijk geantwoord.

In de hoofddoekendiscussie meng ik me meestal niet. Ik voel me daar simpelweg niet toe geroepen. Zie je, al ben ik katholiek opgevoed, ik geloof zelf in geen enkele god, niet de christelijke, niet de joodse, niet de islamitische noch welke andere ook. Ik put soms spirituele raad uit de dieren die ik op mijn pad tref en noem dat dan dierboodschappers of totemdieren. Maar verder dan dat laat ik me met godsdienst niet in. Ik heb wel geen enkel probleem met mensen die wel godsdienstig zijn, welk geloof ze ook mogen aanhangen. Alleen religies die mensen ertoe brengen zich tegenover elkaar onmenselijk te gedragen, daar heb ik wel een probleem mee.

Ik heb er op zich ook geen probleem mee dat sommige mensen hun geloof veruitwendigen door het dragen van bepaalde tekens, zij het hoofddoeken, kruisbeelden, of wat ook. Ik heb wel een probleem met dat soort tekenen in situaties waarin ik onpartijdigheid verwacht: een rechter, agent, burgemeester of minister met een hoofddoek kan voor mij niet. Maar dat geldt ook voor tekenen van een ander geloof. Ik leef in een maatschappij waarin kerk en staat gescheiden zijn, ben daar blij om en wens dat ook zo te houden. Wat betreft hoofddoeken in het onderwijs, ik heb goede argumenten voor en goede argumenten tegen gelezen en denk dat het van school tot school kan verschillen. Ik vind alleen dat als hoofddoeken verboden/toegelaten worden hetzelfde dan moet gelden voor tekenen van een ander geloof.

Waar ik me wel aan stoor, zijn mensen die er langs de ene kant wel op staan dat soort expliciete tekenen van hun geloof te dragen, maar wiens gedrag anderzijds doet vermoeden dat hun geloof niet veel verder gaat dan die expliciete tekenen. En dat is wat mij aan die agressieve hoofddoekdame stoorde. Ik weet niks van de koran, maar ik heb toch een lichtbruin vermoeden dat die niet dergelijk verbaal geweld voorschrijft in de algemene omgang met medemensen. Op dat moment denk ik: zet die doek maar af, want meer dan een laagje vernis is het blijkbaar niet.

Ik ben misschien onwetend op vlak van geloofszaken, maar ik denk toch dat geloof iets is wat in de eerste plaats van binnen uit moet komen. En afgaand op wat ik heb gehoord van moslims uit mijn vriendenkring, is dat ook in de islam zo. Van een katholiek die met een dik kruis om zijn hals loopt verwacht ik méér dan van iemand die dat niet doet. Idem voor wie een hoofddoek draagt. Maar ik vind ook dat je daar dan zelf ook om "vraagt" bij wijze van spreken. Hoe explicieter je met je geloof naar buiten komt, hoe meer je op basis van dat geloof zal beoordeeld worden. Dat lijkt me niet meer dan logisch. Je vestigt er tenslotte zelf de aandacht op.

Dat heeft niet eens meer met geloof te maken. Eerder met anderszijn. Wie anders is of doet, valt op, dat is nu eenmaal zo. En de dag dat iedereen "anders" zal proberen te zijn, is ook de dag dat "normaal" zijn "anders" zal worden. Ik heb ruimschoots ervaring met anderszijn, ik ben het op vele vlakken. Maar mijn ervaring is wel dat je vooral om problemen vraagt, als je met je anderszijn te expliciet " te koop loopt". Iemand die dik is, valt op, maar als je dan ook nog eens kleding draagt waarin dat benadrukt wordt, zeker als het dan ook nog eens op een niet erg esthetische manier is, tja, dan val je simpelweg nog meer op en dan riskeer je erop aangesproken te worden of nagestaard enz. Een katholiek met een dik houten kruis om zijn hals valt meer op dan iemand met een discreet kruisje. Iemand van Noordafrikaanse afkomst mét hoofddoek valt meer op dan zonder. Een Belgische met een hoofddoek valt meer op dan een Noordafrikaanse met hoofddoek. Iemand uit Afrika valt hier meer op dan ginder, als je blank bent is het omgekeerd. Enzoverder.

Iets anders is hoe er met dat anderszijn wordt omgegaan. Ik kan alleen maar herhalen dat mijn ervaring is, dat dat hier in onze contreien alles bij elkaar nogal meevalt. De meeste mensen om je heen, zeker in steden, hebben het veel te druk met hun eigen leven om zich al te veel in te laten met dat van anderen. Ik heb langs de andere kant wel het gevoel dat onverdraagzaamheid toeneemt, op alle vlakken. Créches krijgen processen aan hun been wegens geluidsoverlast, want spelende kinderen, dat is lawaai. Sinds 9/11 word je effectief schever bekeken als je roots in een islamitisch land liggen. Hartelijk dank daarvoor, Osama, dat was precies wat de wereld nodig had... We willen wel alternatieve energie, maar niet in onze achtertuin. We staan op onze voorrang van rechts, maar pakken ook die langs links als het ons zo uitkomt en als we met een dikkere voiture rijden en vinden dat dat ook maar moet kunnen. Zolang we zelf werk hebben, zijn we het er volledig mee eens dat werkloosheidsuitkeringen in tijd beperkt zouden moeten zijn. En we weten allemaal hoe "Dé" Walen zijn en we gaan daartegen eens een Vlaams Front vormen, zie. En als wij op café willen roken, dan is dat toch zeker onze eigen zaak, nee?

Laat het duidelijk zijn, het laatste wat ik voor ons land wil, zijn politici die nog meer onverdraagzaamheid in de hand werken... Als een simpele ruzie tussen een kijvend wijf en een buschauffeur al uitloopt op beschuldigingen van racisme, dan denk ik dat het zo al erg genoeg is. 

14:00 Gepost door Schaduw Zijde in Mijn gedacht | Permalink | Commentaren (3) |  Facebook |

Commentaren

pfff, wat een verhaal... ik volg je helemaal...
en stuur je wat energie (niet teveel, want heb 'm zelf ook nog erg nodig!) om de dagen wat door te komen ;-), saskia waakt over je...

Gepost door: tricky | 05-07-11

Reageren op dit commentaar

"racist", het is zò gemakkelijk, té gemakkelijk. zever. Kramikske had het er in Italie ook over, een norse caissière in de plaatselijke supermarkt. gelukkig ken ik die supermarkt. die caissière in kwestie is tegen iedereen zo. misschien tegen een bruine nog net iets erger. waarschijnlijk familie van die dame met haar hoofddoek?

Gepost door: blablamie | 09-07-11

Reageren op dit commentaar

prachtige column; ik volg je helemaal.
lieve groetjes

Gepost door: Rita | 21-07-11

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.